Hal makbuz kayıtları nasıl yapılır?
TEK DÜZEN HESAP PLANINA GÖRE
HAL KOMİSYONCUSUNUN MUHASEBE KAYITLARI
I) SUNUŞ:
Şehir hayatının gerçekleri nedeni ile,günlük ihtiyaçlarımızdan olan
Sebze ve Meyvenin satışlarının gerçekleştiği HAL'lerde Muhasebe düzeni
oldukça karmaşıktır. Neden ise, hem 80 sayılı HALLER KANUNU hemde VUK.unca
tutulması zorunlu Defterlerin biribirini tamamlar nitelikte Kayıtların
düşülmesi gerekliliğidir.
II) TANIMLAR:
II.1) MÜSTAHSİL: Meyve/Sebze Üreticisidir. Zirai Kazanç Vergisine tabidir.
II.2) HAL : 80 sayılı yasa gereğince Belediyelerce kurulmuş olup, bir nev'i
Meyve ve Sebze Borsası görevi görür.
II.3) HAL RÜSUMU: Satılan Ürün bedeli üzerinden belirli oranda hesaplanan
ve Belediyeye Ödenen bir nev'i Harç'tır.(Bu gün için %2 dir.)
II.4) HAL KOMİSYONCUSU: Müstahsilin gönderdiği ürünleri HAL içerisinde
MÜSTAHSİL namına satışını gerçekleştiren ve bu hizmetine karşılık
Satış üzerinden Komisyon alan kişi veya Kurum'dur.
III) HAL KOMİSYONCUSUNUN GÖREVLERİ :
Müstahsilin kendisine gönderdiği ürünlerin;
1-) Navlun (Nakliye)bedellerini öder,
2-) Müstahsilin ürününü O'nun namına satar,
3-) Ürünün Satışından sonra;
a-) Hal Rüsumunu öder,
b-) Eğer Müstahsil Vergiden Muaf ise;
* Zirai Ürün Stopaj Vergisi ve Fon'unu öder,
c-) Satış sırasında tahsil ettiği KDV'ni (Yersiz ve Fazla Hesaplanan
KDV. olarak) VERGİ DAİRESİ'ne öder,
d-) Bu hizmetlerine karşılık satış tutarı üzerinden KOMİSYON bedeli
ve KDV.ni tahsil eder.
IV) KOMİSYONCUNUN TUTACAĞI DEFTER ve KULLANACAĞI BELGELER:
* 80 Sayılı Hal'ler Kanuna göre:
1-) Satış Bordroları: Günlük Satışların dökümünün yapıldığı bordro olup,
HAL RÜSUMU bu bordro üzerinden hesaplanır.
2-) Cari Hesap Defteri: Müstahsile yapılan ödemelerin kaydedildiği defter.
3-) Döküm Defteri: Müstahsillerin Günlük Satışlarını gösterir Defterdir.
MÜSTAHSİL FATURASI Bu deftere göre tanzim edilir.
MÜSTAHSİL FATURASINDA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLER:
a-) Satışların(Günlük olarak ) Miktar ve Tutarı.
b-) Müstahsil Namına yapılan ödemeler.
c-) Yapılan Vergi kesintileri.
d-) Alınan Komisyon Bedeli.
* VUK 'na Göre:
1-) Komisyoncu, VUK.nunu gereğince 1.ci veya 2.ci sınıf Tüccarın tutacakları
Yasal Defterlerdir.
KULLANACAĞI BELGELER:
a-) Perakende Satış Faturası: Müstahsil Mallarının satışı sırasında
tanzim edilen faturadır. Bu faturalardaki tutarlar Satış
Bordrolarına aktarılır.
b-) Müstahsil Faturası. (İçeriği yukarıda anlatılmıştır.)
V) HAL KOMİSYONCUSUNUN MUHASEBE KAYITLARI :
V.1) HESAP PLANI:
100 KASA HESABI
100 01 Nakit Kasası
100 90 Hal Kasası
329 DİĞER TİCARİ BORÇLAR
(Gerekçe: Komisyoncuya Göre Müstahsil Bir Satıcı Değildir.)
329 90 Müstahsiller
329 90 1 Üretici Müstahsilleri
329 90 2 Firma Müstahsilleri
800 MÜSTAHSİLLER HESABI (*)
800 1 FİRMA Müstahsilleri
800 1 01 FİRMA Müstahsil Ürün Satışları
800 1 02 FİRMA Müstahsil Sandık Satışları
800 1 03 FİRMA Müstahsil Tahsil Edilen K.D.V.
800 2 ÜRETİCİ Müstahsilleri
800 2 01 ÜRETİCİ Müstahsil Ürün Satışları
800 2 02 ÜRETİCİ Müstahsil Sandık Satışları
800 2 03 ÜRETİCİ Müstahsil Tahsil Edilen K.D.V.
801 MÜSTAHSİL NAMINA YAPILAN ÖDEMELER HESABI
801 1 FİRMA Müstahsilleri
801 1 01 FİRMA Müstahsil-Komisyon
801 1 02 FİRMA Müstahsil-Navlun(Nakliye)
801 1 03 FİRMA Müstahsil-Hal Rüsumu
801 1 04 FİRMA Müstahsil-Bağ-Kur
801 1 05 FİRMA Müstahsil-Borsa
801 1 06 FİRMA Müstahsil-Mera Fonu
801 1 10 FİRMA Müstahsil-Diğer Masraf
801 1 20 FİRMA Müstahsil-Vergi Stopajı
801 1 21 FİRMA Müstahsil-Stopaj Fonu
801 2 ÜRETİCİ Müstahsilleri
801 2 01 ÜRETİCİ Müstahsil-Komisyon
801 2 02 ÜRETİCİ Müstahsil-Navlun(Nakliye)
801 2 03 ÜRETİCİ Müstahsil-Hal Rüsumu
801 2 04 ÜRETİCİ Müstahsil-Bağ-Kur
801 2 05 ÜRETİCİ Müstahsil-Borsa
801 2 06 ÜRETİCİ Müstahsil-Mera Fonu
801 2 10 ÜRETİCİ Müstahsil-Diğer Masraf
801 2 20 ÜRETİCİ Müstahsil-Stopaj Vergi
801 2 21 ÜRETİCİ Müstahsil-Stopaj Vergi Fonu
(*) Bilindiği üzere Tekdüzen Hesap Planın da 8'li Guruptaki Hesaplar serbest
bırakılmıştır,Önemli özelliği dönem sonlarında Borç ve Alacak bakiyesi
veremiyecek olmasıdır.
8'li HESAP Gurubunun Çalıştırılma gerekçesi:
- Müstahsil Namına yapılan satışın,Komisyoncunun kendisine ait bir sartış
olmayışı,
- Bu gurup hesapların istatistiki çalışmaya uygun oluşu,
- Müstahsilin göderdiği ürünlerin bozulmaya ve çürümeye yatkın oluşu nedeni
ile satış süresinin kısa oluşundan dolayı tercih edilmiştir.
- Bütün Müstahsillere Tek Hesap Açılış Nedeni, Komisyoncunun Bu hesaplarla
İlgili Ayrıntıları gösteren defterleri Tutmak zorunda olduklarından Hesap
Planı Detaylarına gerek olmadığı kanaatindeyiz.
V.2) HESAPLARIN ÇALIŞTIRILMASI:
Mad.1) ----------------- ./. -----------------
801 2 02 (Navlun) ..................... 117.000
100 90 (Hal Kasası )......... 117.000
Müstahsil A Ürününü satılmak üzere Komisyoncuya göndermiş.
Komisyoncu 100.000._Tl Nakliye ve 17.000 Tl KDV ödemiştir.
Mad.2) ----------------- ./. -----------------
100 90 (Hal Kasası )................... 2.088.000
800 2 01 (Müstah.Ürün Satış) 1.500.000
800 2 02 (Müst.Sandık Satış) 400.000
800 2 03 (Müs.Namına Tah.Kdv) 188.000
(Mal: 120.000 + Sandık: 68.000)
Müstahsil A Zirai Kazanç Vergisinden muaftır. Müstahsilin
ürünü 1.500.000 Tl satılmış ayrıca satış sırasında % 8
üzerinden KDV tahsil edilmiştir.Yine müstahsile ait olan
sandıkların satışından 400.000 Tl elde edilmiş bu satış
üzerindende %17 KDV tahsil edilmiştir.
Mad.3) ----------------- ./. -----------------
800 2 03 (Müs.Namına Tah.Kdv) ......... 188.000
391 99 (Fazla Yersiz KDV).... 188.000
Müstahsil KDV Mükellefi olmadığı için Tahsil edilen KDV'nin
ilgili Hesaba virmanı
Mad.4) ----------------- ./. -----------------
801 2 03 (Hal Rüsümu) ................. 30.000
100 90 (Hal Kasası )......... 30.000
Müstahsil A'nın 1.500.000 Tl satış tutarı
üzerinden % 2 Hal Rüsumu ödenmiştir.
Mad.5) ----------------- ./. -----------------
801 2 01 (Komisyon) ................... 144.400
600 01 (Komisyon Geliri)..... 120.000
391 17 (Komisyon Kdv)........ 20.400
Komisyoncu,Müstahsilin ürünlerinin satış tutarı üzerinden %8
Komisyonunu tahsil etmiştir.
Mad.6) ----------------- ./. -----------------
801 2 20 (Gelir Vergisi)..... 60.000
801 2 21 (Gelir Vergisi-Fonu) 6.000
360 01 01 Stopaj Gelir Ver... 60.000
360 01 02 Stopaj Fon ........ 6.000
Komisyoncu,Ürün satış bedeli üzerinden %4 Zirai ürün Stopajı
ve Fon payını tahsil etmiştir.
Mad.7) ----------------- ./. -----------------
800 2 01 (Müstah.Ürün Satış) .......... 1.500.000
800 2 02 (Müst.Sandık Satış) .......... 400.000
801 2 01 (Komisyon) ......... 140.400
801 2 02 (Navlun) ........... 117.000
801 2 03 (Hal Rüsümu) ....... 30.000
801 2 20 (Gelir Vergisi)..... 60.000
801 2 21 (Gelir Vergisi-Fonu) 6.000
329 90 1 (Çiftçi Müstahsil) 1.546.000
Hesaplar arası virman
Mad.8) ----------------- ./. -----------------
100 01 Nakit Kasa .................. 394.400
329 90 2 (Çiftçi Müstahsil)........... 1.546.000
100 90 (Hal Kasası )......... 1.941.000
Müstahsil A'ya yapılan Ödeme./Hal Kasa Virmanı
* NOT: Sandık, Vesair Ambalaj Malzemeler 900 (Nazım Hesaplar)`ın altında da
takip edilebileceği aşikardır. Anlaşılır Olsun diye her bir İşlem Ayrı Ayrı
Mahsup Yapılmıştır. Orka Entegre Programı Bazı Maddeleri birleştirerek Yapar.
Sayın, SMMM. M.Yaşar ALAGÖZ`e Katkılarından Dolayı Çok Teşekkür ederiz.
Ana Sayfa
Destek / Forum
Eğitim Kurumları
Ürünler
Kampanyalar
Fiyat Listesi
Yükleme Merkezi
Yenilikler
Bayiler
Referanslar
Mesleki Forumlar
Hakkımızda
Bize Ulaşın
Yardım
Videolar
